Leiden Circulaire stad 2050
De gemeente Leiden wil in 2050 een circulaire stad zijn. Om die ambitie waar te maken is verkend hoe werklocaties in en rond de stad kunnen bijdragen aan circulaire economie. In opdracht van de gemeente Leiden en de provincie Zuid-Holland voerde BVR adviseurs ontwerpend onderzoek uit bestaande uit vier interactieve werksessies uit met beleidsmakers, ontwerpers en strategen. Het resultaat: zes gesprekskaarten die als inspiratiemiddel dienen voor het regionale gesprek over circulaire ruimte.
Aanpak: ontwerpend onderzoek en werksessies
De basis voor de gesprekken werd gelegd met een ontwerpend onderzoek naar vestigingsvoorwaarden op bedrijventerreinen. Op basis van data (BAG, LISA en gemeentelijk beleid) werd per terrein een analyse gemaakt van onder meer milieuruimte, ontsluiting en bedrijfsactiviteiten. Deze inzichten vormden input voor de werksessies, waarin drie invalshoeken centraal stonden:
- Circulaire kansen in de bouwsector;
- Circulaire kansen in het stedelijk gebied;
- Circulaire samenwerking in de regio.
Elke sessie leverde een kansenkaart op, waarmee in een vierde bijeenkomst de bedrijventerreinen regionaal werden gecategoriseerd. Dit resulteerde in vijf typen werklocaties met elk specifieke rollen in de circulaire transitie en kansrijke ruimtelijke schakels (circulaire activiteiten).
Een gesprekskaart voor de categorisering van bedrijventerreinen
Belangrijkste bevindingen
De transitie vraagt tijd, maar juist nú is actie nodig. Belangrijke lessen uit het proces:
- Zet in op bovenregionale hubs: Werklocaties als ’t Heen en Groenendijk Oost zijn essentieel vanwege hun hoge milieuruimte en multimodale ontsluiting. Ze bieden plek voor zwaardere circulaire activiteiten zoals bouw- of materialenhubs.
- Kies strategisch: Werkgebieden als Stevenshof en Bospoort liggen op knooppunten van lokaal en regionaal verkeer. Ze zijn kansrijk voor stadsverzorgende functies zoals distributie en retourlogistiek.
- Benut vrijkomende ruimte: Op een aantal werklocaties komt door herstructurering mogelijk op korte termijn ruimte vrij. Benut deze vrijkomende ruimte voor circulaire experimenten.
- Organiseer randvoorwaarden: Denk aan energievoorziening, mobiliteit, milieugebruiksruimte én samenwerking tussen gemeenten.
- Neem circulariteit mee in gesprekken over ruimte: Circulaire functies hebben specifieke locatie-eisen en concurreren met andere opgaven zoals woningbouw. Vaak zijn deze functies niet combineerbaar vanwege hindercontouren. Voer het debat en laat de keuze over wel of geen circulaire activiteit een gewogen keuze zijn, wetende dat de ruimte voor alle opgaven schaars is.
Voorbeelden van circulaire types (z.g.n. ruimtelijke schakels voor de circulaire economie)
Regionale samenwerking als sleutel
Leiden is onderdeel van een stedelijke agglomeratie. Niet elke circulaire functie hoeft in elke gemeente te landen. Het gaat om een evenwichtige verdeling van circulaire functies over de regio. De gesprekskaarten helpen bij het gesprek over waar welke functie het beste past. Thema’s als watergebonden vervoer, circulaire bouwopgaven en het mengen van lichte circulaire activiteiten met wonen in bestaande wijken kwamen daarin nadrukkelijk aan bod.
Oproep tot actie
De tijd van verkennen is voorbij—nu is het tijd voor keuzes. Gemeenten kunnen zelf het goede voorbeeld geven met circulaire inkoop en gedeeld materiaalgebruik (zoals gezamenlijke steenwissellocaties). Ondernemers en overheden moeten samen verkennen wat nodig is voor circulaire bedrijfsvoering. De gesprekskaarten dienen als inspirerende gespreksstarter.
