Het plan Overhoeksche Waard richt zich op het eiland IJsselmonde. Het eiland ­IJsselmonde is versnipperd en verdeeld, zowel landschappelijk als ­bestuurlijk. Het plan biedt een helder toekomst­­perspectief om in deze complexe context meer samenhang te brengen. Tegelijkertijd is er ­dringend ­behoefte aan een werkbare ­ontwikkelstrategie: een daadkrachtige regie gecombineerd met voldoende flexibiliteit.
Het plan Overhoeksche Waard is een instrument voor gerichte gebiedsontwikkeling van onderling samenhangende onderdelen, die alle ook op zichzelf bijdragen aan de transformatie van de Deltapoort. Het is een alternatief voor het regionale planproces, waarin alles aan alles gekoppeld is.

BVR adviseurs, Lola landscape architects en WSA stedelijke ontwikkeling hebben de tweede prijs van de Eo Wijers-prijsvraag ­gewonnen met het plan Overhoeksche Waard. Onderwerp van de prijsvraag was de Deltapoort, het gebied tussen ­Rotterdam en Dordrecht.



Regionale vernieuwing in drie stappen
Centraal in het plan Overhoeksche Waard staat de ontwikkeling van een metro­poli­taan park midden op het eiland ­IJsselmonde, in het relatief onbebouwde gebied tussen de stedelijke kernen (het ‘tussen­gebied'). Het park is de aanjager voor een samenhangende ruimtelijke en economische vernieuwing van het eiland.
De ontwikkelstrategie steunt op twee peilers: een aantal grootschalige en doelgerichte ingrepen onder sterke regionale ­regie en het creëren van ruimte voor ­diverse particuliere initiatieven. Drie combinaties van ruimtelijke en functionele in­grepen kunnen relatief onafhankelijk van elkaar worden ontwikkeld. Verschillende allianties van publieke en private partijen kunnen deze gebiedsontwik­kelingen adopteren.



Een nieuwe oriëntatie voor IJsselmonde
Combinatie 1 richt zich op het verbeteren van de relatie tussen het metropolitaan park in het tussengebied en het bestaand stedelijk gebied (met name Hendrik-Ido-Ambacht en Zwijndrecht). Tegelijkertijd wordt de Deltapoort beter op de internationale infrastructuur aangesloten. Dit vergt een rigoureuze aanpassing van de bovenregionale infrastructuur in het gebied: verbreding en ondertunneling van een deel de A16, inpakken van de Kijfhoek en verplaatsen van een snelwegafslag. De bestaande woongebieden van Hendrik-­Ido-Ambacht en Zwijndrecht krijgen hierdoor een aantrekkelijke ligging aan het metropolitaan park. Tevens worden aan de rand van het metropolitaan park nieuwe hoogwaardige woonmilieus toegevoegd.
Ter vervanging van de bestaande snelwegafslag komt langs de internationale vervoersas een herkenbare economische toegangspoort van de regio (de Schakelaar).



Nieuwe taken voor het tussengebied
Combinatie 2 richt zich op de transformatie van het tussengebied zélf. Het tussen­gebied wordt nu doorsneden door een groot aantal infrastructurele lijnen. In het plan Overhoeksche Waard transformeert het van een agrarisch gebied naar een metropolitaan park: een gemengd ­stedelijk-landschappelijke zone waarin wonen, recreëren, werken en waterberging sterk met elkaar zijn verweven.
De aanleg van nieuwe vlechtdijken maakt het mogelijk om het gemengde woon-werk milieu rondom het Waaltje en de Devel ver­der uit te breiden en biedt in de tussen­gelegen gebieden ruimte voor water­berging. Het gebied kan tijdelijk water bergen en weer ‘loslaten'. Het water wordt dan aangevoerd via een nieuw systeem van boezemkanalen.
De aanleg van de boezemkanalen wordt gecombi­neerd met de aanleg van een nieuwe regionale infrastructuur. Dat vergroot de samenhang van de regionale wegenstructuur.



Herontwikkeling van de rivieroevers
Combinatie 3 moet leiden tot een fundamentele herontwikkeling van de rivier­oevers, het goud van de Drecht­steden. De rivieroevers zitten nu op slot. Bestaande functies die vaak geen relatie meer hebben met het water blokkeren de herontwik­keling. De ontwik­keling van het metropolitaan park, de ­economische toegangspoorten (de Schakelaar) en de ontwikkeling van gemengde woon-werk milieus op de Vlecht­dijken maken het ­mogelijk om niet watergeörienteerde ­functies te verplaatsen.
Daarmee ontstaat ruimte voor de ontwikkeling van een samenhangende maar programmatisch diverse rivieroeverzone, die wordt benut voor het terugbrengen en versterken van de havenfunctie, het creëren van woonmilieus aan de rivier, het ontwikkelen van werkgebieden als kraamkamers van innovatieve bedrijvigheid (Doedoks) en het creëren van een ­recreatieve (groene) rand langs de rivier.