Bouwstenen voor kindvriendelijke wijken Product: Strategisch advies
Opdrachtgever: Gemeente Rotterdam, Dienst Jeugd, Onderwijs en Samenleving

Veel steden willen graag gezinnen aan zich binden: gezinnen zorgen voor sociale en economische veerkracht. Een stad zonder gezinnen, is een stad zonder toekomst. Rotterdam heeft een forse ambitie in dit kader en heeft aan BVR gevraagd een stedenbouwkundige visie voor een kindvriendelijke woonstad te ontwikkelen. Dit werden de bouwstenen voor een kindvriendelijke woonstad. De bouwstenen zijn getoetst in negen Rotterdamse wijken, maar toepasbaar in alle steden. Een kindvriendelijke woonstad is een stad waar kinderen en jongeren prettig, verantwoord, veilig en dynamisch kunnen opgroeien. Zij moeten in de stad de ruimte hebben om jong te zijn, maximale kansen krijgen om zich te kunnen ontplooien en actief kunnen bijdragen aan de stad. Kindvriendelijkheid houdt niet in dat een ‘kinderstad' ontstaat, maar juist dat kinderen deel uitmaken van de gehele stad en maatschappelijk niet geïsoleerd worden.



Te vaak trekken gezinnen weg uit steden, met als belangrijkste argumenten te kleine woningen, te weinig speelruimte, te weinig groen, te druk, te onveilig, te weinig andere gezinnen. Als gezinnen wegtrekken, wordt er geknaagd aan het voorzieningenniveau en wordt de stad minder leefbaar. Om gezinnen vast te houden of aan te trekken is meer nodig dan een speeltuin of een hangplek. Een stad moet een compleet woon- en leefmilieu voor gezinnen aanbieden.

Vier bouwstenen
Hoe maak je een kindvriendelijke wijk? De eerste stap is het stellen van de urgentie en een goede diagnose. Wat is het probleem en waaraan ontbreekt het in de wijk? De volgende stap is zorgen dat de ‘basis voor een kindvriendelijke wijk op orde is'. Er zijn vier bouwstenen gedefinieerd. Deze vormen het basispakket: wonen, openbare ruimte, voorzieningen en routes. Elke bouwsteen wordt uitgewerkt door de minimale eisen, kwalitatief en kwantitatief, te beschrijven en in kaart te brengen.

De bouwsteen ‘wonen' is de belangrijkste. Een tekort aan gezinsvriendelijke woningen is de belangrijkste reden voor gezinnen om de stad te verlaten. Deze bouwsteen is uitgewerkt in eisen ten aanzien van bijvoorbeeld het netto vloeroppervlakte, de relatie tussen de entree en de straat, het aantal kamers en de bergruimte.
Bij de bouwsteen ‘openbare ruimte' staan de speelruimtenorm, het bespeelbare groen en een goede drempelruimte centraal. Een speelruimtenorm beschrijft de hoeveelheid vierkante meters aan sport- en spelplekken die er per wijk aanwezig moeten zijn, de ligging van deze plekken ten opzichte van elkaar en de barrières.
De bouwsteen ‘voorzieningen' beschrijft de voorzieningen. Goede voorzieningen worden door ouders en kinderen enorm gewaardeerd, ze dragen bij aan een levendige en toekomstbestendige wijk. Voor ouders is de aanwezigheid van een goede basisschool een belangrijke argument bij de woonkeuze.



De bouwsteen ‘routes' neemt de actieradius van een kind, en daarmee de zelfstandigheid, als uitgangspunt. Deze neemt enorm toe als er een kindvriendelijk netwerk van veilige fiets- en wandelroutes in de wijk aanwezig is. Stoepen van minimaal drie meter aan tenminste één zijde (liefst de zonzijde) van iedere straat zijn een basisvoorwaarde voor een routenetwerk.

De vier bouwstenen vormen de basis. Daarnaast kan een wijk nog aantrekkelijker worden voor gezinnen door ‘iets extra's'. Wellicht is er ruimte voor waterpleinen, eetbaar groen, kindlinten, speelstraten, zelfbouw speeltuinen, bijzondere entrees of bespeelbare daken. Voor het succesvol toepassen van de bouwstenen is een actieve en brede participatie gewenst. Corporaties, ontwikkelaars, gemeentelijke diensten, ouders, jongeren en kinderen, iedereen kan een plek krijgen in het proces.